วันอังคารที่ 5 มีนาคม พ.ศ. 2556

เมื่อหมาต้องผ่าตัด

เตยพาหมาไปผ่าตัด  ด้วยความไม่รู้หลายเรื่อง  ทุกข์ใจมาก  แต่จากความรู้ในเว็บ

ประสบการณ์: เมื่อหมาต้องผ่าตัด โดย ชิสุมุมห้อง เมื่อ 19 ส.ค. 2009, 




ก่อนผ่า...

การผ่าตัดมีความเสี่ยง ในห้องผ่าตัดอะไรก็เกิดขึ้นได้ เพราะฉะนั้นหน้าที่ของหมอและเจ้าของควรจะทำคือ 

เช็คเลือดจะผ่าหมาได้.. หมอต้องเช็คเลือดก่อนค่ะว่าผ่าได้ไหม (เลือดหมานะไม่ใช่เลือดหมอ) ถ้าผลเลือดอยู่ในเกณฑ์ปกติก็จะตัดสินใจผ่า แต่ถ้าผลเลือดมีปัญหาก็จะต้องบำรุงร่างกายให้แข็งแรงอีกครั้งแล้วก็เช็คเลือดให้ผลเลือดผ่าน ถึงจะสามารถผ่าได้นะคะ

เตรียมตัวผ่า 

เตรียมตัวหมา
ก่อนผ่าตัดใดๆ ที่จะต้องวางยาสลบ ยาชา ยาซึม หรือยาที่มีผลในการกดระบบประสาท เพื่อความปลอดภัยของสุนัข ขอให้เจ้าของกรุณางดน้ำและอาหารก่อน โดย
น้ำ งดให้ประมาณ 6 ชั่วโมงก่อนการผ่าตัด
อาหาร งดไปเลย 12 ชั่วโมงก่อนการผ่าตัด
บางแห่งอาจจะให้งดอาหารซัก 7 ชั่วโมง ก็ได้ค่ะ ถ้าเป็นหมาระบบย่อยเขาทำงานไว... แต่หมาบางตัว 7 ชั่วโมงอาหารก็ยังไม่ย่อยนะคะ ก็เลยให้แน่ใจ เอาซัก 12 ชั่วโมงดีกว่า..
ไม่ต้องห่วงว่าหมาจะหิวหรือจะเป็นลมนะคะ ถ้าสุนัขสุขภาพดี เขาสามารถทนการอดอาหารได้ 1-2 วันสบายๆ 
แต่การที่เจ้าของใจอ่อนให้อาหารหมาแล้วพาไปผ่าตัดนั่นละค่ะจะทำให้หมาถึงแก่ชีวิตได้
เพราะเวลาดมยา เราจะมีขั้นตอนที่เรียกว่า "การนำสลบ" โดยการฉีดยาเข้าไปก่อนเพื่อทำให้หมาซึม และยาบางตัวจะไปทำการกดกระเพาะทำให้หมามีการอ๊วกออกมา... 
ถ้ามีอาหารอยู่ในกระเพาะอาหาร แล้วสุนัขอ๊วกออก อาจเสี่ยงต่อการเข้าไปอุดตันหลอดลม และเป็นสาเหตุให้ถึงแก่ชีวิตได้เลย 
ดังนั้น.. กฎเหล็กเลยค่ะ หมอบอกให้งดอาหารเวลาเท่าไหร่ต้องงดตามเวลานะคะ อย่าใจอ่อน

กรณีที่น้องหมาแพ้ยาอะไร อย่าลืมบอกสัตว์แพทย์ด้วยนะคะ ว่าสุนัขแพ้ยาอะไร จะได้เลือกยาให้ถูก เกิดไม่บอก แพ้ยาในห้องผ่าตัดนี่อันตรายนะคะ

ดมยา 
เมื่อน้องหมาไปถึงคลีนิคแล้วก่อนจะผ่า คุณหมอจะเช็คสภาพทั่วไป ฟังเสียงปอด ว่าสุนัขมีปัญหาอะไรรึเปล่า ถ้าผ่านแล้วก็จะเข้าสู่ขั้นตอนเตรียมดมยาค่ะ

การดมยาสลบ ปกติแล้ว ถ้าเป็นการผ่าตัด การดมยาสลบจะมีการนำสลบโดยการฉีดยาที่ทำให้สุนัขมีอาการซึม ง่วงไปก่อน ซึ่งยากลุ่มนี้จะมีได้หลากหลาย แล้วแต่ประเภทที่ใช้ ปกติคุณหมอจะเป็นคนจัดการเลือดยาสลบที่ออกฤทธิ์ตรงกับความต้องการผ่าตัดให้เองค่ะ
อาการอาเจียนหลังจากฉีดยานำสลบในสุนัขบางตัวเป็นเรื่องปกติค่ะ เพระาฉะนั้นไม่ต้องตกใจนะคะ

หลังจากสุนัขเริ่มมีอาการซึม มึนได้ที่ คุณหมอก็จะพาเข้าห้องผ่าตัด แล้วก็สอดท่อดมยาเข้าตัวสุนัข(ปกติยาสลบที่ใช้ท่อสอด Isofuran ก็เป็นยาที๋โอเคที่สุดแล้วค่ะ ผลค้างเคียงน้อย) แล้วก็เริ่มผ่าค่ะ

ส่วนเจ้าของ.. ก็รอหน้าห้องผ่าตัดค่ะ (หรือถ้าไม่อยากอยู่หน้าห้องรอผลด้วยความกระวนกระวาย.. ก็ออกไปข้างนอกซักพักก็ได้ค่ะ)
ขั้นตอนนี้มีแต่ไว้ใจในประสบการณ์กับการแก้ไขสถานการณ์ของสัตวแพทย์แล้วค่ะ 

หลังผ่า

หมอจะเข็นสุนัขออกมาจากห้องผ่าแล้วก็เอามาที่ห้องพักฟื้นค่ะ ในกรณีนี้ บางตัวอาจจะยังไม่รู้สึกตัว โดยปกติแล้วหมอจะปล่อยให้เขาฟื้นจากฤทธิ์ยาเอง ออกมาน้องหมาอาจมีอาการหนาวสั่น ไม่ต้องตกใจเป็นผลข้างเคียงจากยาสลบค่ะ ห่มผ้าไว้ช่วยให้สุนัขอบอุ่นจะช่วยได้มาก พอฤทธิ์ยาหมด อุณหภูมิร่างกายจะค่อยๆสูงขึ้นค่ะ แต่ถ้าผ่านไปซักระยะ ปลายหูปลายขายังเย็นเหมือนเดิมทั้งๆที่ห่มผ้าเอาไว้ และเรียกแล้วสุนัขยังไม่รู้สึกตัว เรียกหมอมาได้เลยค่ะ อาจมีปัญหาเกิดขึ้น

สุนัขบางตัวเวลาฟื้นจากยาสลบอาจมีการอาเจียน อ๊วกขึ้นมา ไม่ต้องตกใจนะคะ เป็นผลข้างเคียงจากยาค่ะ ยาพวกนี้จะคลายกล้ามเนื้อทุกมัดของร่างกาย พอหมดฤทธิ์ยากล้ามเนื้อจะกลับมาทำงานอีกครั้งหนึ่ง แต่ก็อาจมีการกระตุกๆ ของกล้ามเนื้อบ้างเพราะกำลังปรับสภาพกลับมาทำงานตามปกติ ถ้าสุนัขมีการตอบสนองต่อการเรียกของเจ้าของ เดินได้ รู้สึกตัว 

กะเวลาคร่าวๆ สำหรับการตื่นจากการดมยา ก็ประมาณ 0-24 ชั่วโมง ขึ้นอยู่กับแต่ละตัวค่ะ บางตัวผ่าแล้ววิ่งเล่นได้เลยก็มี หรือบางตัว ต้องรอเวลาเป็นวันกว่าจะตื่นเต็มที่ก็มี แต่ขั้นแรก ให้สุนัขฟื้นก็เป็นสัญญาณที่ดีแล้วว่า การผ่าตัดประสบความสำเร็จ ให้เจ้าของสบายใจได้ หลังจากนี้ก็คอยรักษาอาการข้างเคียงไปแล้วกัน

จำกัดพื้นที่
สิ่งหนึ่งที่ต้องระวังที่สุดหลังผ่า ก็คือเรื่องแผลจะฉีกขาด โดยเฉพาะในเวลา 1-3 วันแรก ถ้าแผลผ่าตัดใหญ่ อย่างเปิดหน้าท้อง โอกาสที่แผลจะฉีกขาดมีเยอะ... ถามว่า ทำไมมันถึงจะเกิดการฉีกขาดของแผลได้ ก็มาจากกิจกรรมวิ่งเล่นเดินเล่นที่มากเกินไปของคุณหมานั่นละค่ะ เพราะงั้น เพื่อความปลอดภัยควรจำกัดบริเวณให้อยู่ในกรง อย่าเพิ่งให้วิ่งหรือเดินมากนะคะ เกิดแผลฉีกเลือดไหลขึ้นมานี่ ซีดทั้งคนและหมาเลยนะ

อาหารหลังจากวางยาสลบ 
ช่วงที่ออกมาจากห้องผ่าตัดใหม่ๆ เบลอๆ ซึมๆ มึนๆ ไม่ต้องตกใจนะคะ ที่จะยังไม่อยากอาหาร กลับมาบ้านก็ให้วางอาหาร วางชามน้ำไว้ให้พร้อมค่ะ ถ้าสุนัขพร้อมจะกินเมื่อไหร่จะเดินไปทานเอง อาหารไม่ควรจะให้เยอะนักสำหรับมื้อแรกๆ แต่เน้นให้มื้อละน้อยๆ แต่ให้ถี่ๆ แทน เช่น ให้มื้อละ 1/2 ของที่ทานปกติ แต่ให้วันละ 3-4 หน แต่เน้นให้น้ำให้เยอะๆ ไปเลยค่ะ เพราะยาสลบเกือบทุกตัวใช้น้ำในการเคลียร์ยาออกจากร่างกาย (เพราะขับออกทางไตเป็นหลัก) สุนัขอาจมีอาการอาเจียนได้ ไม่ต้องตกใจนะคะ

**ที่สำคัญถ้าหากเกิดอาการท้องอืด หรือว่าเรอ ออกมามากกว่าปกติ อาจจะต้องสังเกตุุสุนัขพร้อมกับให้อาหารมื้อละน้อยกว่าเดิมนะคะ หากท้องช่วงล่างป่อง เคาะแล้วมีลักษณะเหมือนตีกลอง ให้รีบนำส่งแพทย์ด่วน เนื่องจากยาสลบมีหน้าที่คลายกล้ามเนื้อ บางครั้งกล้ามเนื้อบางส่วนโดยเฉพาะกล้ามเนื้อทางเดินอาหารอาจจะทำให้การย่อยอาหารมีปัญหา เช่น ย่อยอาหารได้ไม่ดี ทำให้เกิดแก๊สในกระเพาะึขึ้นได้ และทำให้เกิดโรคฉับพลันชนิดหนึ่งที่อันตรายมาก นั่นคือ "กระเพาะอาหารบิด" โอกาสที่หมาพันธุ์แท้จะเกิดอาการกระเพาะบิดมีมากถึง 3 เท่าของสุนัขพันธุ์ทางค่ะ เพราะฉะนั้นนี่ก็เป็นปัจจัยที่ต้องระวังหลังผ่าตัดนะคะ

Pain Relief 
หรือการช่วยลดปวดโดนไม่ใช้ยา
ปกติหลังผ่า แผลบริเวณที่ผาจะปวดระบมใช่ไหมคะ เรามีวิธีประคบเย็นกับร้อนมาฝาก

หลังผ่าใหม่ๆ เราจะเน้นการประคบเย็น เพื่อช่วยลดการอักเสบที่จะเกิดขึ้นกับแผลบริเวณที่ผ่า 
การประคบ ประคบบริเวณรอบๆ แผลผ่าตัด และถ้าจะให้ดี ใช้ Cold pack นะคะ เพื่อป้องกันน้ำซึมเข้าตัวแผลทำให้แผลติดเชื้อ หรือถ้าไม่มี cold pack หาไม่ได้ ก็เอาน้ำแข็งทุบให้ละเอียดนิดหน่อย ใส่ถุงพลาสติก แล้วก็พันผ้าไว้ก็ได้ค่ะ ใช้ได้เหมือนกัน แต่ต้องระวังเรื่องเปียกให้มากๆ เพราะแผลเปียกจะติดเชื้อง่ายมาก เดี๋ยวแผลจะไม่หาย 
วิธีการให้เอา cold pack แช่ช่องฟรีซเอาไว้แล้วก็เอาผ้าพันซัก 1-2 ทบ เอาให้พอเย็นๆ สบายๆ แล้วก็ประคบบริเวณรอบๆ แผลที่ผ่าตัด โดยทิ้งไว้ประมาณ 5-10 นาที แล้วก็ค่อยเอาออก 
ทำแบบนี้ประมาณ 3-4 ครั้งต่อวัน ในช่วงเวลา 24-72 ชั่วโมงหลังผ่าตัด จะช่วยลดการอักเสบ กับความเจ็บของการผ่าตัดได้เยอะเลยค่ะ

หลังจากนั้นราวๆ หลังผ่าตัด 4-5 วัน จะเปลี่ยนจากประคบเย็นเป็นประคบร้อนค่ะ วิธีการก็แบบเดียวกัน แต่รอบนี้จะเปลี่ยนมาใช้ตัวประคบร้อน หรือกระเป๋าน้ำร้อนไซส์เล็กๆ ก็ได้ค่ะ ประคบบริเวณรอบแผลแทน เพื่อช่วยให้เส้นเลือดขยายตัวมาเลี้ยงแผลทำให้แผลหายไวขึ้น หรือดูอาการสุนัขแล้วถามสัตว์แพทย์ก็ได้ค่ะ ว่าแผลตอนนี้ประคบเย็นหรือประคบร้อนดี 

ตัดไหม
หลังจากผ่าตัดไปราวๆ 7-10 วัน คุณหมอจะนัด "ตัดไหม" เพื่อดูสภาพบาดแผลและการรักษาต่อไป หากสุนัขสุขภาพดี เจ้าของดูแลแผลดี ใส่คอลล่ากันเลียหรือดูแลสุนัขไม่ให้เลียแผลตัวเองหรือเคลื่อนไหวมากหลังผ่าตัด จะพบว่าแผลแห้ง ไม่มีการติดเชื้อ ก็จะทำการตัดไหมออก เป็นอันว่าเสร็จเรียบร้อยการผ่าตัดครั้งนั้น เหลือแต่การฟื้นฟูสภาพหลังผ่าตัดที่เจ้าของต้องดูแลกันต่อไป 

1 ความคิดเห็น:

  1. น้องงดน้ำเมื่อ4ทุ่มหิวน้ำมากเนื่องจากโรคเบาหวานเพราะฉี่ออกเยอะให้ำแข้งสักก้อน2ก้อนได้ไหมผ่ามดลุกช่วงบ่าย

    ตอบลบ